1e Resonantiemoment : 26/01/2011

• INHOUD:

• DEELNEMERSLIJST:

2e Resonantiemoment : Forumdag

• INHOUD :         

Door Ann Dejaeghere (Departement Onderwijs en Vorming) &
Marjan Verplancke (Pedagogisch Verantwoordelijke Kazerne Dossin)

Eén van de centrale vragen op de forumdag van 28/03/2011 luidde:“Bestaat er een
recept voor goede herinneringseducatie?”

In een magisch succesrecept gelooft het
Bijzonder Comité voor Herinneringseducatie niet, wel in pistes voor
reflectie en zelfevaluatie die de kwaliteit van een project kunnen verhogen.

Sedert het ontstaan van het BCH werkt een subgroep,
samengesteld uit leden van het BCH, “inhoudelijke aanbevelingen” uit.
De eerste vraag die deze groep zich stelde was:
“Wat verstaan wij nu eigenlijk onder herinneringseducatie?”.
Deze reflectie mondde uit in de definitie en de memorie van toelichting
die ook op de website werden gepubliceerd.
Nu heeft de groep zich op de vraag geworpen wat tot
“goede herinneringseducatie” kan leiden.
Waar moet de ‘herinneringseducator’ rekening mee houden?
Welke valkuilen dient hij of zij te vermijden?

Binnen de werkgroep werd meermaals gebrainstormd rond deze vraag.
Deze ideeën mondden uit in een ontwerptekst.
In deze tekst wordt uitgegaan van de idee
dat herinneringseducatie drie zaken nastreeft:

Elk van deze onderdelen wordt toegelicht en verder uitgewerkt
aan de hand van een reeks reflectievragen.

Het is vanzelfsprekend niet de bedoeling dat elk van
die vragen positief beantwoord wordt.
Het is quasi onmogelijk een herinneringseducatief project op te zetten
waarin al deze nuances expliciet aan  bod komen. Wel zijn het richtvragen
die inspiratie bieden en minder relevante elementen onder de aandacht brengen.

In januari werd dit ontwerp een eerste maal voorgesteld aan een
resonantiegroep van zo’n dertigtal stakeholders. Hun bemerkingen werden
met zorg en in de mate van het mogelijke in de tekst geïntegreerd.

Op de Forumdag van 28/03/2011 werd een tweede resonantiemoment georganiseerd.
Wanneer die feed back verwerkt is, wordt de
volgende uitdaging een gebruiksvriendelijk instrument ontwikkelen
om deze tekst naar het grote publiek te vertalen.

• DEELNEMERSLIJST:

• INHOUD

      
        Op 20 maart werd de Toetssteen voorgesteld op onze Forumdag.
        Je kan het volledige document hier downloaden:

        - Toetssteen : pdf
         

• TOELICHTING

1. Genese

2. Doelgroep: voor wie is deze toetssteen bedoeld?

Dit instrument kan gebruikt worden voor reflectie en zelfevaluatie door iedereen die aan herinneringseducatie doet: schoolteams, individuele leraren, lerarenopleiders, begeleiders of educatieve medewerkers in organisaties.

3. Uitgangspunt: de definitie van herinneringseducatie door het BCH

“Herinneringseducatie is werken aan een houding van actief respect in de huidige maatschappij vanuit de collectieve herinnering aan menselijk leed dat veroorzaakt is door menselijke gedragingen als oorlog, intolerantie of uitbuiting en dat niet vergeten mag worden”.

4. Kader: de eindtermen

Door aan herinneringseducatie te werken, besteed je aandacht aan verschillende eindtermen. Projecten die aangeboden worden in een schoolcontext, dienen hierop afgestemd te zijn. Voor leerlingen van het basisonderwijs zijn de meest voor de hand liggende de eindtermen van het leergebied wereldoriëntatie en de leergebiedoverschrijdende eindtermen m.b.t. de sociale vaardigheden. Voor het secundair onderwijs zijn de meeste aanknopingspunten terug te vinden in de vakoverschrijdende eindtermen en in de vakgebonden eindtermen geschiedenis. Ook andere vakken lenen zich echter voor herinneringseducatie: de taalvakken, de levensbeschouwelijke vakken, Project Algemene Vakken en natuurwetenschappen zijn slechts enkele voorbeelden.

5. Context: een veelheid aan educaties

Herinneringseducatie is vanzelfsprekend slechts één van de vele ‘educaties’ waaraan je met jongeren kan werken (naast milieu-educatie, burgerschapseducatie, gezondheidseducatie,…). De doelstellingen en inhouden van deze educaties zijn niet altijd strikt van elkaar te scheiden.  Denk maar aan de talrijke raakpunten tussen herinneringseducatie en vredesopvoeding, mensenrechteneducatie, erfgoededucatie, burgerschapseducatie, … Al deze educaties zijn erop gericht met jongeren na te denken over onze eigen verantwoordelijkheid in een democratische samenleving, waarin de fundamentele rechten en vrijheden gerespecteerd worden. Het is niet de bedoeling dat deze educaties ’bovenop’ de dagelijkse (les)praktijk komen, maar wel dat ze eraan ten grondslag liggen. De link met de eindtermen, zoals hierboven en in de bijlage aangehaald, illustreert dit.

6. Structuur: drie aspecten

Herinneringseducatie steunt op drie cruciale aspecten: (1) kennis en inzicht; (2) empathie en verbondenheid en (3) reflectie en actie. We ontlenen die driedeling aan de literatuur en aan de praktijk.

De drie aspecten kan je zien als drie na te streven doelen die tevens een zekere fasering inhouden. Kennis en inzicht zijn de basisstap om op een kwaliteitsvolle manier aan de twee volgende fases te werken. Zonder kennis en inzicht blijven empathie en verbondenheid en reflectie en actie inhoudsloos en hol. Zonder mogelijkheden om het geleerde toe te passen in reflectie en actie, blijft de kennis en empathie oppervlakkig en moraliserend.

Omwille van de duidelijkheid, worden deze aspecten apart gepresenteerd. In de praktijk zijn ze echter nooit strikt gescheiden.

7. Aandachtspunten, reflectievragen en concrete tips

Zo is de toetssteen opgesteld: per doelstelling (bv. Kennis en inzicht) lichten een aantal aandachtspunten op (bv. Inzicht in processen en mechanismen) die getoetst worden met behulp van een aantal reflectievragen (bv. Overstijg je feiten en details door te zoeken naar processen en mechanismen?). Vervolgens worden tips aangereikt die helpen om het aandachtspunt in de praktijk te brengen (bv. Het Centrum voor Holocaust en Genocide-educatie uit Gent geeft vanuit gedragswetenschappelijk oogpunt lezingen die draaien rond het herkennen van mechanismen. Neem een kijkje op holocaust.be).
Het is vanzelfsprekend niet de bedoeling dat elk van de reflectievragen positief beantwoord wordt. Het is quasi onmogelijk een herinneringseducatief project op te zetten waarin al deze nuances expliciet aan  bod komen. Wel zijn het richtvragen die inspiratie bieden en minder relevante elementen of meer gespecialiseerde debatten op een toegankelijke manier onder de aandacht brengen.